Supervisie op de vloer: werken met stoelen

In psychodrama kun je op verschillende manieren met stoelen werken. Een stoel kan bijvoorbeeld werken als een projectiescherm. De supervisant kan er allerlei personen op projecteren met wie hij iets wil uitwisselen. Hieronder een voorbeeld waarin ik stoelen gebruik voor het helder krijgen van een intern dilemma.

Hoe werkt dat in de praktijk?

Pieter volgt een coachopleiding en is bij mij in supervisie. Hij vertelt dat een van zijn coachees na drie bijeenkomsten het besluit heeft genomen te stoppen met haar huidige baan. Ze gaat haar droom volgen en heeft ook al haar ontslagbrief geschreven.

Hij vraagt zich af of hij haar hierin niet te veel gestuurd heeft. Pieter is nogal resultaatgericht. En wat als ze de verkeerde beslissing heeft genomen, en er spijt van krijgt? Hij voelt zich hier verantwoordelijk voor. Daarnaast realiseert hij zich ook dat hij zelf moeilijk controle los kan laten. Zijn coachee doet iets wat hij misschien zelf ook wel zou willen. Al deze gedachten houden hem al dagen bezig. Hij heeft behoefte aan meer inzicht, zodat hij het los kan laten.

Tijd om aan de slag te gaan.

Plaatsen, zitten, denken en voelen

Ik vraag Pieter een stoel te pakken voor zijn resultaatgerichtheid en deze ergens in de ruimte neer te zetten. Hij gaat op de stoel zitten en zijn resultaatgerichte houding wordt direct zichtbaar. We onderzoeken de gedachten en gevoelens die hij hierbij heeft. “Ja, ik hou van aanpakken en doorpakken. Ik heb vaak snel een idee waar het om gaat en heb de neiging hier naar toe te sturen.”

Dan vraag ik hem een stoel voor zijn verantwoordelijkheidsgevoel te pakken. Wanneer hij hierop zit, voelt hij direct spanning op zijn borst. “Hier krijg ik het benauwd. Ik voel me altijd erg verantwoordelijk. Vooral wanneer er iets fout gaat.” Ook op deze stoel onderzoekt hij zijn gedachten en gevoelens.

De stoel voor zijn behoefte aan controle zet hij bij de deur. “Ik wil altijd weg kunnen, zelf de regie en controle houden.” Wanneer we zijn behoefte aan controle onderzoeken, komt ook zijn verlangen omhoog om zaken gemakkelijker los te durven laten. En sneller te vertrouwen op wat hij voelt en van binnen weet.

Anders nog?

Ik vraag hem of dit de stoelen zijn. Zijn dit de delen (innerlijke stemmen) die op dit moment aan het woord zijn? We lopen wat rond en hij twijfelt, hij denkt van wel. Ik spreek uit dat ik het vermoeden heb dat we er nog een missen. De stoel voor zijn gevoel en intuïtie. In de vorige bijeenkomst is dit onderwerp aan de orde geweest. Dit gedeelte van Pieter is door zijn geschiedenis en werk bij Defensie naar de achtergrond verdwenen. Nu, in de coachopleiding, krijgt hij hier steeds meer contact mee.

Pieter: “Ja, die stoel hoort er ook bij.” Hij zet de extra stoel tussen de stoel van de controle en die van de resultaatgerichtheid. Met enige afstand aan weerszijden. Wanneer hij erop zit, is hij zichtbaar geroerd. Na enige stilte zegt hij: “Dan staan die twee stoelen niet meer goed.” Als ik hier zit, dan wordt het gevoel van verantwoordelijkheid en resultaatgerichtheid minder.” En hij schuift de stoelen onder de tafel, zodat ze minder in het zicht staan.

“Maar die stoel van mijn controle zit me nog niet lekker. Die voel ik nog wel.”

De slotsom van een stoel

Terwijl hij zijn gevoelens en gedachtes onderzoekt op de stoel van intuïtie, komt Pieter tot de conclusie dat hij in de coaching niet alleen gericht is geweest op resultaat. Hij heeft de coachee gevolgd in haar eigen ideeën en haar gestimuleerd deze vorm te geven. Ik vraag hem ter afronding in één zin weer te geven wat deze stoel hem zegt. Pieter: “Ik mag vertrouwen op mijn intuïtie en gevoel.”

Tot slot kijken we nog even wat de stoel van de controle te zeggen heeft. Ik vraag hem op deze stoel te gaan zitten en te verwoorden wat er in hem opkomt. Ik ga achter de stoel van gevoel en intuïtie staan en herhaal zijn woorden: “Ik mag vertrouwen op mijn gevoel en intuïtie.” Pieter, geëmotioneerd: “Nou, dat zou ik niet zomaar doen, daar zou ik niet zo zeker van zijn.”

Wat is er veranderd?

In de nabespreking realiseert Pieter zich dat hij niet alleen gericht is op resultaat. Hij volgt zeker ook zijn intuïtie. De stoel van de resultaatgerichtheid en de stoel van zijn intuïtie schuift hij naar elkaar toe. Beiden zijn waardevol. Hij wil meer gaan vertrouwen op zijn intuïtie. En de volgende keer? Dan gaan we de stem van zijn behoefte aan controle verder onderzoeken. Hoe deze hem remt in het durven vertrouwen op zijn intuïtie.

Leren van en met elkaar in een kleine groep

5 redenen waarom dat zo effectief werkt

Wij geloven in de kracht van leren in een kleine groep. Je gedrag en de persoonlijke leervragen die daaruit voortkomen zijn vaak verankerd in je levensgeschiedenis. Ze zijn ontstaan in relatie met anderen. Een veilige groep van drie tot acht deelnemers is daarom de perfecte plek om – in relatie met anderen – te werken aan die vragen.

    1. Je persoonlijke leervraag wordt tastbaar en voelbaar

      In een groep krijgt je leervraag context; hij wordt zichtbaar in contact met de anderen. Wat doe jij en wat is het effect daarvan?

      “Je herkent en voelt opnieuw het verdriet, de wanhoop of de frustratie en je zoekt samen naar een uitweg. Je speelt in een gebeurtenis de rol van jezelf, maar ook de rol van de ander. Op die manier voel je mee met die ander en kun je kijken naar jezelf. Die spiegel is heel confronterend, maar ook heel verhelderend.”

    2. Je kunt experimenteren met ander gedrag

      Als ik het anders aanpak, wat gebeurt er dan? Welke invloed heeft dat op mijzelf en op de ander?

      “In de leergang krijg je veel ruimte om te experimenteren, te falen en stralen, te groeien en bloeien. Er is aandacht voor ieders individuele proces en voor het groepsproces. We hebben écht kunnen leren van en met elkaar.”

Je vindt herkenning en erkenning

In alle persoonlijke leervragen zitten universeel menselijke thema’s. Je herkent je in de ander, het geeft je nieuwe invalshoeken én plezier. Het verbindt jou en andere deelnemers met elkaar.

“Hoewel ik het best eng vond om in een groep te leren, kwam ik al snel achter de meerwaarde daarvan. Je blijkt niet de enige te zijn die tegen muren oploopt. Het zijn bij iedereen dezelfde, heel herkenbare muren, ook al zit er dan een ander behangetje op.”

  1. Je leert van verschillen

    Verbondenheid is een belangrijke voorwaarde om jezelf te kunnen ontwikkelen. Om te kunnen leren van elkaars verschillen en om elkaar feedback te geven. Dit geeft een schat aan leerervaringen.

    “De bijdrage van de deelnemers en begeleiders in ‘mijn’ psychodrama overtrof mijn verwachting, omdat hun aanwijzingen en beschouwingen zo precies en direct waren – ze stonden werkelijk met mij in verbinding.”

  2. Je leert van elkaars expertise

    Elke deelnemer heeft een actieve bijdrage in de uitwerking van elkaars leervragen. Hierdoor is het leerrendement voor iedereen hoog. Je kunt je eigen ervaring en deskundigheid als coach inzetten.

    “De workshop was een ontspannen reis in het ervaren van de impact van directe reflectie op wat iemand puzzelt. Ook zonder eigen vraag heb ik veel meegepikt van de antwoorden die anderen spelenderwijs kregen.”